Nota okumak, portedeki bir notanın yüksekliğine ve süresine bakıp hangi sesi, ne kadar çalacağınızı bulmaktır. Önce beş çizgili porteyi ve sol anahtarını tanır, sonra notanın yüksekliğinden adını, biçiminden süresini okursunuz. Aşağıdaki altı adımı sırayla öğrenirseniz basit bir melodiyi okuyabilirsiniz.
Nota okumaya nereden başlanır?
- Porteyi tanıyın. Porte, notaların üzerine yerleştirildiği sistemdir: Vikipedi'ye göre dört eşit aralık ve birbirine paralel beş çizgiden oluşur. Çizgiler aşağıdan yukarıya sayılır; en alttaki birinci, en üstteki beşinci çizgidir. Notalar hem çizgilerin üzerine hem de aralıklara yazılabilir.
- Yüksekliği okuyun. Nota başının portedeki dikey konumu hangi sesin çalınacağını gösterir; tiz sesler portede daha yüksekte yazılır. Portenin dışına taşan notalar, portenin altına ya da üstüne eklenen kısa çizgilere (ek çizgilere) yazılır.
- Anahtara bakın. Portenin başındaki anahtar, çizgilerin hangi notaya karşılık geldiğini söyler. Sol anahtarı portenin ikinci çizgisine yerleştirilir ve o çizgiyi gösterir; Wikipedia'ya göre bu çizgi G (Sol) notasıdır. Wikipedia'ya göre en yaygın kullanılan anahtardır ve müzik öğrencilerinin genellikle ilk öğrendiği anahtardır.
- Nota adını söyleyin. Türkiye'de notalar Do, Re, Mi, Fa, Sol, La, Si olarak adlandırılır. İngiltere ve Almanya gibi ülkelerde A, B, C harfleri kullanılır; Do, C'dir. Do'nun yeri sol anahtarında portenin hemen altındaki ek çizgidir.
- Süreyi okuyun. Notanın biçimi süresini gösterir. En uzun nota çift birliktir; birlik, bunun yarı değerindedir, ikilik birliğin yarısıdır ve böyle devam eder: dörtlük, sekizlik, onaltılık.
- Susları ve ölçüyü okuyun. Her nota süresinin bir sus karşılığı vardır; sus, o kadar süre sessiz kalmak demektir. Dikey çizgiler müziği ölçülere böler, portenin başındaki sayılar ölçüye kaç vuruş sığdığını söyler.
Ölçü ve vuruş nasıl okunur?
Ölçü sayısını gösteren iki sayı üst üste yazılır. Wikipedia'ya göre alttaki sayı hangi nota değerinin sayıldığını, üstteki sayı bir ölçüye bu değerden kaç tane sığdığını söyler. Alttaki 4 dörtlük notayı gösterir; yani 4/4'te ölçüde dört dörtlük, 3/4'te üç dörtlük vardır.
| Ölçü | Anlamı | Sayma |
|---|---|---|
| 4/4 | Ölçüde 4 dörtlük | 1-2-3-4 |
| 3/4 | Ölçüde 3 dörtlük | 1-2-3 |
| 2/4 | Ölçüde 2 dörtlük | 1-2 |
Bir sus da ölçüye göre sayılır: Wikipedia'ya göre bütün sus bir ölçülük sessizliği gösterir. Sustan ya da notadan sonra gelen nokta, süreyi yarı kadar uzatır.
Hangi şarkıyla alıştırma yapmalıyım?
Üç ya da dört notalı, yavaş bir şarkıyla başlayın. Küçük Kurbağa Do–Sol aralığında kalır; Twinkle, Twinkle, Little Star ise Do–La aralığındadır. Şarkı sayfasında notaya Do, Re, Mi gibi nota adı etiketleri ekleyebilir ve hangi tuşa basacağınızı klavyede görebilirsiniz.
Sık yapılan hatalar nelerdir?
- Çizgiyi aralıkla karıştırmak: Notanın çizginin üzerinde mi yoksa iki çizgi arasında mı olduğuna dikkat edin; çizgileri aşağıdan yukarıya sayın.
- Süreyi yüksekliğe karıştırmak: Yüksekliği nota başının portedeki yeri, süreyi notanın biçimi gösterir.
- Susları atlamak: Sus da müziğin parçasıdır; sessiz kalırken saymaya devam edin.
- Hızlı okumaya çalışmak: Önce yavaş okuyun, sonra tempoya geçin.
Sırada ne var?
Notaları okuduktan sonra çalgıyla ilk deneyiminiz için Melodika Nasıl Çalınır? rehberine, çalmaya hazır olduğunuzda kolay şarkılara geçebilirsiniz; hangi şarkıyla başlayacağınızı seçmek için melodikada çalınacak kolay ve kısa şarkılar listesine bakın.